Community of Practice

Een Community of Practice is een dynamische ‘open-closed’ innovatieplek waar professionals een eigen use case ontwikkelen én gezamenlijk ideeën omzetten in impact. Binnen een duidelijk platform, domein of thema wordt samengewerkt: kansen signaleren, risico’s mitigeren, kennis delen, ervaring opdoen, onderzoek doen, prototypes bouwen en oplossingen opschalen. In plaats van ad-hoc brandjes blussen richt een Community of Practice zich op de wezenlijke, vaak complexe vragen die echt verschil maken voor mens, organisatie en maatschappij. Door samen te ontdekken, te experimenteren, te reflecteren en te leren, wordt een diepgaand begrip gecreëerd en worden concrete en toepasbare innovaties, van concept tot marktrijp product of dienst ontwikkeld.

Samenvatting: Community of Practice (COP)
Een COP is een ‘open-closed’-innovatieplek waar organisaties niet alleen eigen use cases ontwikkelen en prototypes bouwen, maar ook samen innoveren om grote problemen aan te pakken. De kernfilosofie is ‘open-closed innovation’ (cooptition): samenwerken én concurreren. Samen het water in de rivier omhoog brengen en vervolgens zelf de koers van je schip bepalen. Technologische, business én sociale innovatie moeten samengaan met gedragsverandering — puur technologie kopen lost niets op zonder strategie en organisatieverandering. Het doel van een COP is bijvoorbeeld om samen een platform te ontwikkelen met  een gekoppelde eigen maatwerk (AI-) applicatie.  Voordelen: lagere kosten, meer draagvlak, minder risico, samen leren, sterkere adoptie, multi-helix-samenwerking en creditgebaseerde ROI. Deelnamevoorwaarden: minimaal 1 jaar looptijd, minimale tijds- en geldinvestering, jaarlijkse evaluatie en kennisdeling. Investeringsbedragen zijn vergelijkbaar met de prijs van een meerdaagse training.

We zijn vaak stewards van dezelfde problemen die we in ons eentje niet kunnen oplossen

Open en gesloten innovatie
‘Open-closed innovation‘ (ook wel cooptition genoemd, een combinatie van samenwerken en concurreren) is een kernfilosofie van Weconomics in Brainport Eindhoven. ASML is er groot mee geworden. Het betekent dat ondernemers, ondernemingen, onderwijs, onderzoek en overheid (de 5 O’s) slim samenwerken en innoveren. Ze ontwikkelen actief kennis, delen ervaringen, faciliteiten en data om nieuwe relevante technologieën sneller toe te passen. In plaats van alles zelf in het geheim te ontwikkelen of afhankelijk te worden van bigtech, werken ze samen op een platform of binnen een ecosysteem. Daarnaast biedt het concept ook de mogelijkheid om binnen een COP aan eigen gesloten innovaties te werken. Samen werk je aan gemeenschappelijke uitdagingen en maak je de taart groter voordat je die verdeelt. Hierbij toont de Brainportregio aan dat de hoogste patentintensiteit per inwoner wereldwijd (closes innovation) kan samengaan met open innovatie.

Waarom?
Er gebeurt zo veel. Denk aan verduurzaming, digitale transformatie, AI, strategische soevereiniteit en steeds meer administratie en rapportages. En dit op een krappe arbeidsmarkt met IT-systemen die toe zijn aan vervanging. We zitten in turbulente tijden, maar de turbulentie is niet het probleem: het oplossen van problemen met de logica en methoden van gisteren wel.

Hoe zorg je ervoor dat je zowel compliant als toekomstbestendig bent? Innoveer je beter alleen of samen? Datagedreven werken doe je niet alleen, maar in ecosystemen. Digitalisering wordt steeds belangrijker. Maar digitale transformatie is iets anders. Dat is ook het aanpassen van werkprocessen, niet alleen intern, maar ook door de hele waardeketen heen. Bijvoorbeeld samen feiten vaststellen, zo opslaan dat ze niet eenzijdig en achteraf gemanipuleerd kunnen worden, gericht toegankelijk maken en verrijken met bijvoorbeeld AI-agenten. Samen een gedeelde boekhouding onderhouden, niet op bedrijfsniveau, maar op ecosysteemniveau.

Maar hoe innoveer je? De eerste reactie is om het zelf te doen in competitie met anderen. Maar competitie heeft niet het alleenrecht op innovatie en vooruitgang. De innovatieparadox maakt dit duidelijk: meer geld betekent niet per se meer productiviteit. Organisaties hebben innovatie hoog in het vaandel staan, maar beschikken vaak niet over voldoende tijd, middelen of prioriteit om daarin te investeren. Of ze hebben moeite met het ontwikkelen en implementeren van hun ideeën. Private-publieke slimme samenwerking past daarom beter bij de huidige tijd.

Veel MKB-bedrijven willen wel innoveren, maar hebben daarvoor de ruimte niet. Of willen geen extern kapitaal aantrekken of afhankelijk worden van bigtech of startups die zich nog niet hebben bewezen. Een COP biedt uitkomst: met minimale investeringen heb je het eerste jaar al een prototype en bouw je samen aan een platform waar je klanten, afhankelijk van de gekozen governance, op kunnen aansluiten. Zo kan een AI-agent vragen stellen op dit platform en weet je niet alleen zeker dat het antwoord klopt, maar ook dat je data veilig is voor anderen.

We moeten het innoveren innoveren
Omdat we te maken hebben met fundamentele issues in zowel de maatschappij als het bedrijfsleven, kunnen we deze niet oplossen met dezelfde manier van denken waarmee ze ontstaan zijn. Je kunt geen oude landkaart gebruiken om nieuw land te ontdekken (Einstein). Je ziet nu binnen de AI-ontwikkeling bijvoorbeeld dat startups en bigtech met heel veel geld proberen winstgevende AI-applicaties te ontwikkelen (OpenAI verbrandt naar verwachting tot 2029 83 miljoen dollar per dag om uiteindelijk winstgevend te worden).

Vaak wordt er een nieuwe applicatie ontwikkeld (technical innovation) met te weinig aandacht voor business innovation (inclusief sociale innovatie en gedragsverandering). Die twee, technical en business innovation, moeten samengaan. Weconomics noemt dit de Digital Innovation Twin (DIT). Het ontwikkelen en verkopen van applicaties, zonder voldoende aandacht voor een AI- en datastrategie in de waardeketen, leidt niet tot productiviteitsverbetering. Zie bijvoorbeeld ook het artikel: ‘Sorteer jij als voor op AI 2.0?’

De oude manier van innoveren (zeg maar het ‘Silicon Valley-model’) kan ook anders. Bijvoorbeeld door minder afhankelijk te worden van bigtech en extern kapitaal en in plaats daarvan marktpartijen mee te laten innoveren, experimenteren, valideren en investeren. De vraag is: wat doe jij als professional en als organisatie? Veel ‘professionals’ hebben geen trek in langetermijninnovaties. De applicatie moet nu werken, aansluiten op het bestaande IT-systeem en de manier van organiseren niet veranderen. Maar dat is nu net de oorzaak van de problemen waarin we zijn beland.

Veel technologiebedrijven willen zoveel mogelijk maatwerk leveren of ‘seats’ verkopen. Dat is hun belang. Maar de vraag is of ze echt geïnteresseerd zijn in jouw productiviteitsgroei en je ROI. Ondanks miljardeninvesteringen worden we onvoldoende productiever om de vergrijzing en de stijgende kosten van onze welvaart bij te benen. Te veel aandacht voor de techniek en onvoldoende aandacht voor een andere manier van innoveren en organiseren blijken uit drie typerende voorbeelden:

• Kodak’s downfall wasn’t about technology (Harvard Business Review)
• Software-vernieuwing mede debet aan bankroet Carpetright (Computable)
• Maersk and IBM to discontinue TradeLens, a blockchain-enabled global trade platform

Je hoort vaak dat bedrijven zeggen: “Ik koop wel een AI-tool of ontwikkel er een lokaal, en dan zijn mijn problemen, zoals krapte op de arbeidsmarkt, opgelost.” Of: ‘Weconomics waar kan ik die Blockchain of AI kopen, dan kan ik hem inpluggen en zijn mijn issues opgelost’. Maar zo werkt het niet.  Als je het wel doet, ben je veel geld kwijt, raak je teleurgesteld en krijgt de technologie de schuld. Terwijl je de manier van innoveren zou moeten veranderen. Vandaar onze aandacht voor Communities of Practice die een geheel andere manier van innoveren voorstaan, met kenmerken als:

• technical, business en social innovation moeten samengaan;
• bereidheid om je organisatie-DNA ter discussie te stellen;
• niet alleen brandjes blussen, maar vooral voorkomen.

Wat is een Community of Practice?
Binnen het Weconomics-netwerk is een COP een combinatie van open en gesloten innovatie om enerzijds een eigen use case en anderzijds samen een platform, community of ecosysteem te ontwikkelen. Eerst informeel, daarna formeel, maar altijd wel doelgericht kansen pakken, belangrijke (niet zozeer urgente) problemen oplossen en prototypes bouwen. Samen innoveren, ontdekken, experimenteren, reflecteren, leren, begrijpen, onderzoeken, ontwerpen, ontwikkelen en valideren.

Samen ontwikkel je bijvoorbeeld een platform met betrouwbare, rechtmatig verkregen en goed afgeschermde data om AI te trainen en te gebruiken. Door bestaande systemen uit te faseren en nu te beginnen met innoveren (zogenaamde double track innovation strategy) combineer je compliance met toekomstbestendigheid.

Hoe werkt het?
Samen zetten we een journey op die uit een aantal stappen bestaat en gebaseerd is op  systeemleer, design- en systems thinking. Het begint met de projectstart en eindigt met de implementatie van de oplossing. Tijdens een vrijblijvend kennismakingswebinar laten we precies zien hoe het werkt .

Welke rollen zijn er?
Een COP kent verschillende rollen zoals:

• Opdrachtgever: officieel de opdrachtgever
• Opdrachtnemer: krijgt opdracht en voert projectmanagement uit
• Ambassadeur: sponsor, rolmodel, zorgt voor betrouwbaarheid en zichtbaarheid
• Community manager: vertegenwoordigt en zorgt voor voldoende marktpartijen
• Projectleider: zorgt voor projectleiding en contacten met dienstverleners
• Projectlid: marktpartij of dienstverlener
• Marktpartij: experimenteert, deelt kennis, ervaring, cases, datasets etc.
• Dienstverlener: levert diensten zoals onderzoek, training en softwareontwikkeling

De opdrachtgever kan kiezen tussen ‘Unmanaged’ en ‘Managed Service’. Bij ‘Managed Services’ kan opdrachtnemer als penvoerder ook verantwoordelijk zijn voor het samenbrengen van marktpartijen en bijvoorbeeld voor het aanvragen van subsidie. Verder is opdrachtnemer  verantwoordelijk voor de werving en selectie van uitvoerders en voert het projectleiderschap uit.

Wat is het uiteindelijke doel?
In het algemeen is een COP een methode, werkwijze of middel om samen tot een fundamentele innovatie te komen, zonder dat je het alleen hoeft te doen of afhankelijk wordt van extern kapitaal of van grote, machtige organisaties. Een voorbeeld van een COP is de opzet van een community om tot een wettelijk beroepsregister voor digitaalkundige architecten te komen. Vergelijkbaar met bouwkundige architecten of BIG-registratie in de zorg.

Een COP kent een vraaggestuurde aanpak rond gemeenschappelijke problemen, uitdagingen, thema’s of belangen. Denk aan het voldoen aan nieuwe Europese wetgeving voor het administreren van emissies in de keten, of aan het samen betrouwbare datasets voor AI opbouwen en trainen. Deelnemende partijen werken hierbij samen met studenten, trainers, adviseurs, ontwikkelaars en specialisten.

Naast een gemeenschappelijke ontwikkeling is er ook voldoende ruimte voor de ontwikkeling van een eigen use tot prototype en voor aansluiting op een gemeenschappelijk platform, zoals het Pinaxx-platform voor kwaliteitsborging van verticale AI-agenten.

Wat zijn de voordelen?

• Minder kosten én meer draagvlak voor je oplossing
• Ontwikkelen en gebruik sterk brand (denk aan Brainport Eindhoven)
• Versnelt leren van fouten waardoor anderen niet dezelfde fouten maken
• Stimuleert experimenteren en creëert een veilige leeromgeving
• Versterkt de adoptie als marktpartijen mee innoveren
• Standaard én maatwerkoplossing, individueel en collectief, wederkerigheid
• Individuele coaching bij eigen use case ontwikkeling
• Via credits of kortingen ruimschoots terugverdienen investering
• Community-verbindingen maken met het Community Model Canvas
• Multi-helix: bedrijfsleven, overheid en onderwijs werken samen
• Double-track Innovation Strategy: compliant én toekomstbestendig
• Combineer een specifieke use case met een generieke aanpak
• Verbetert creativiteit en perspectiefverandering door multidisciplinaire teams
• Samen successen delen

Het voordeel van een neutraal platform
De Weconomics Foundation zorgt voor een neutraal, steward-owned platform. Met directe toegang tot (eigen) professionals, projecten en startups en tot hogescholen, universiteiten, onderzoekscentra en leveranciers van oplossingen. Hierbij wordt vanuit Weconomics ondersteuning en coördinatie geboden bij het definiëren van een goede opdracht, het matchen met geschikte uitvoerders en het documenteren van afspraken en ontwikkelingen. Door het sterke netwerk is er een schat aan kennis en ervaring beschikbaar waarmee een sterke innovatieve slagkracht geboden kan worden tegen betaalbare tarieven. Hierin speelt Weconomics een coördinerende rol als componist, orchestrator en dirigent. Weconomics is een katalysator voor sociale innovatie, mogelijk gemaakt door technologie.

Voor wie?
Een COP wordt opgezet met organisaties die een praktisch innovatievraagstuk hebben en dit samen met andere partijen willen verkennen, uitzoeken, prototypen, ontwikkelen, testen en in de praktijk toepassen. Deelnemers zijn niet per se de beslissers, maar vooral de omdenkers en dwarsdenkers. Ze zijn moedig, nieuwsgierig en leergierig en willen de goede kant opduwen naar een systeem dat deugdelijk en toekomstbestendig is voor mens en maatschappij. Ze houden wel van een uitdaging.

Hoe meten we succes?
Voorbeelden om succes te meten (KPI’s) zijn:

• Aantal gedeelde experimenten, demo’s of pilots.
• Tijd tussen het idee en het prototype of de eerste uitvoering.
• Aantal use cases dat de prototypefase verlaat voor implementatie.
• Kwalitatieve feedback: mate van vertrouwen en samenwerking (enquêtes).
• Gebruik van tools, templates en onderzoeken binnen de eigen organisatie.

Wat zijn voorwaarden en uitgangspunten?
Voor deelname aan een COP gelden een aantal kenmerken en voorwaarden:

1. Organisaties hoeven niet via de formele weg (directiebesluit) mee te doen. We innoveren vaak beter ‘on the edge’ met intrinsiek gemotiveerde professionals die de kosten van de COP op het opleidingsbudget boeken.
2. Er geldt een looptijd van minimaal 1 jaar, met tussendoor sprints en elk half jaar een go-no-go.
3. Minimaal afgesproken aantal inzeturen per organisatie voor bijeenkomsten.
4. Minimale afgesproken investering in geld voor het eerste jaar.
5. We beginnen met een eenvoudige bilaterale samenwerkingsafspraak.
6. Actieve deelnemende organisaties zijn bereid om:
   1. zoveel mogelijk publieke kennis en ervaringen uit te wisselen
   2. (deel-)oplossingen te testen in de eigen organisatie
   3. interne draagvlak te vinden voor de innovaties
   4. ook passende studenten/freelancers in te zetten voor de uitvoering

Hoe ziet het stappenplan eruit?
Op basis van een inventarisatie of advies besluit je snel of je gaat deelnemen aan de COP met de volgende stappen:

1. Kennismaking en oriëntatie: dit kan via een (online) kennismakingsgesprek, al dan niet in combinatie met een webinar. In ieder geval bieden we je voldoende mogelijkheden om te beoordelen of de werkvorm ‘Community of Practice’ iets voor je is, waarna we de voorwaarden kunnen afstemmen.
2. We sturen je een offerte en een concept-samenwerkingsafspraak. We delen ook mee of er al andere deelnemers zijn en wie die zijn. Indien akkoord, ondertekenen we beiden de afspraak.
3. De COP start met een eerste fase waarin we onderzoek doen en samen een strategie bepalen. Daarna starten we met de ontwikkeling van jouw use case, gekoppeld aan een gemeenschappelijke infrastructuur, tot een prototype. Je kunt ook deelnemen aan allerlei bijeenkomsten, zoals workshops en demonstraties.
4. De volgende fase is de ontwerpfase. Omdat in deze fase bijvoorbeeld ook IP-rechten een rol gaan spelen, sluiten we een uitgebreide samenwerkingsovereenkomst.
5. Ten slotte gaan we ook verder ontwikkelen naar een Minimum Viable Product en een marktgereed product. Mocht je gebruik gaan maken van de ontwikkelde producten (applicaties, platform) of diensten, dan sluiten we een service-level agreement.

Tijdens de COP worden ook diverse leer- en ontwikkelmomenten ingebouwd. Naast regelmatige (online) sprint meetings worden ook trainingen en workshops aangeboden zoals: Masterclass AI2.0, ‘Idealized Design Hackathon’, Experience Lab, Community Building Simulation, of een RoundTable,

Out of pocket per deelnemende organisatie

• Weconomics fellowship: voor één natuurlijke persoon: € 200,- per jaar
• Vaste kosten per jaar, afhankelijk van organisatieomvang:
  • € 500 (1, self-employed)
  • € 1.000 (1<10 mdw, micro)
  • € 2.000 ( 11<50 mdw, small)
  • € 3.000 (51<250 mdw, medium)
  • € 4.000 (>250 mdw, large)

Bovengenoemde kosten gelden voor het Weconomics-projectmanagement, coaching, het volgen van trainingen en workshops, exclusief BTW en eventuele uitvoeringskosten. Het kan zijn dat we in overleg met de deelnemers externe partijen inhuren, zoals onderzoekers en ontwikkelaars. Wanneer je een kleine organisatie (11<50 mdw) bent en je bijdrage aan gezamenlijke R&D-kosten bijvoorbeeld € 1.000 is, bedraagt de investering voor het eerste jaar € 3.200,-. Dat is vergelijkbaar met een meerdaagse training bij een commercieel trainingsinstituut! Je kunt de investering voor een COP dan ook boeken op het opleidingsbudget.

Return on investment
Binnen de COP wordt bijvoorbeeld afgesproken dat deelnemers hun investering twee keer terugverdienen door korting op het gebruik van het platform (via credits). In het bovenstaande rekenvoorbeeld is dat € 6.400. Hierbij worden de door deelnemers geïnvesteerde uren in dit rekenvoorbeeld niet meegenomen. Omdat deelnemers aan de COP ook trainingen volgen en toegang krijgen tot een kenniscentrum, ontstaat er aanvullend rendement op de investering.

Community of Practice Extended
Bij voldoende deelnemers is het ook mogelijk om een COP te combineren met het Weconomics Certified Program. In de praktijk betekent dit dat we een jaar lang 2 dagen per maand bij elkaar komen op de High Tech Campus in Eindhoven, om nog meer rendement te behalen op je innovatie en investering.

Community of Practice Advanced
Bij voldoende deelnemers is het ook mogelijk om een COP te combineren met de post-master Digital Design & Architecture. In de praktijk betekent dit dat we 2 jaar lang 2 dagen per maand bij elkaar komen op de High Tech Campus in Eindhoven om specifieke innovaties op het gebied van digitale infrastructuur te bespreken. Na afloop word je ook geregistreerd in het beroepsregister voor digitaalkundige architecten.

Interesse?
Neem contact op en we maken een afspraak voor een (online) kennismakingsgesprek en webinar, met toelichting en het beantwoorden van je vragen.

tags: cop