De Digitaalkundig Architect
– One-pager Algemeen –

Naar een wettelijk beschermd beroep voor het bouwen van digitale infrastructuren

Kernboodschap
Digitale infrastructuur is geen IT-vraagstuk. Het is een ontwerp- en bestuursopgave.

Probleem
We verliezen de controle over precies die systemen die onze samenleving aansturen. Nederland en Europa worstelen structureel met een falende digitale infrastructuur: toenemende cyberaanvallen (38.000 datalekken in 2024), digitale verspilling van 2,3 miljard werkuren, gebruik van onbetrouwbare en onrechtmatig verkregen data, nauwelijks productiviteitsgroei ondanks forse investeringen, 70% mislukte digitale transformaties, toenemende zorgen over fakenews en deepfakes en groeiende afhankelijkheid van bigtech.

Oorzaak
Decennialang zijn bestaande processen gedigitaliseerd in plaats van opnieuw te worden ontworpen. Systemen zijn gebouwd op basis van de organisatielogica van de fabriek, niet op basis van data of maatschappelijke waarden. Bestuurders behandelen digitalisering als IT-vraagstuk. Ingesleten overtuigingen, institutionele traagheid en kortetermijndenken belemmeren echte vernieuwing. Technici missen de vaardigheden om systemen te doorbreken. Niemand overziet het geheel, zoals een architect dat in de bouw wél doet. Digitale architectuur faalt niet omdat professionals het verkeerd ontwerpen, maar omdat ze niet kunnen opereren vanuit een beschermde onafhankelijkheid en niemand ze leert hoe ze daadwerkelijk iets fundamenteels kunnen veranderen.

Oplossing: ‘De Digitaalkundig Architect’
Zoals een bouwarchitect onafhankelijk opereert en wettelijk verantwoordelijk is, is er een nieuw beroepsprofiel nodig: de digitaalkundig architect. Deze professional combineert perspectiefverandering, systeemdenken, ontwerpdenken, organisatiekunde en ethisch oordeelsvermogen. Hij/zij ontwerpt digitale architectuur vanuit publieke waarden, menselijke behoeften, een datanutsvoorziening én bewaakt of de uitvoering daarmee in lijn blijft.

Beroepsopleiding en ontwikkeling
Professionals herkennen dit. Sterke ideeën, goed beleid, goede architectuur. En toch blijft het steken in meetings, politiek en fragmentatie. In systemen die zichzelf beschermen. Professionals zijn onvoldoende uitgerust voor wat onze digitale toekomst werkelijk vraagt. Er moet een programma komen voor architecten, strategen, beleidsmakers, programmamanagers en digitale professionals die technisch scherp en up-to-date zijn, maar steeds tegen muren aanlopen. Een leerwerkprogramma dat uitlegt waarom dat blijft gebeuren, en wat er werkelijk aan gedaan kan worden.

Post-master Digital Design & Architecture
Dit is een post-master voor digitale architecten en professionals die – technisch scherp zijn, maar vastlopen in de praktijk. En die willen leren – hoe je wél duurzame verandering realiseert. Het gaat hier niet alleen over systemen, maar over – mensen, besluitvorming, verantwoordelijkheid en macht. En het gaat om de moed om iets te zeggen wat nog niemand anders zegt. Dit is geen klassieke opleiding, geen MBA, geen certificeringstraject. Dit is een programma voor mensen die het zat zijn om goede ideeën te zien sterven.

De vraag is niet of het anders moet. Maar of jij degene bent die het anders gaat doen. De post-master leidt professionals op tot digitaalkundig architect. Een nieuwe sleutelrol die digitalisering benadert als een veelzijdige, gebalanceerde ontwerpopgave. Die werkt vanuit mens, maatschappij en publieke waarden. En die technologie inzetten als middel, niet als doel.

Wet Beroepsbeoefenaren Digitalisering
Vier beroepsorganisaties hebben bij het ministerie van Binnenlandse Zaken, een voorstel ingediend voor een wettelijk beroepsregister voor digitaalkundige architecten. Vergelijkbaar met het Architectenregister voor bouwkundige architecten of de BIG-registratie in de zorg. Digitale innovatie heeft te veel maatschappelijke impact, om het op de oude manier te blijven doen. Wettelijke bescherming van vakbekwaamheid en onafhankelijkheid is geen luxe, maar een maatschappelijke noodzaak.

Kenniscentrum NIDIN
Het kenniscentrum NIDIN (Nieuwe Digitale Infrastructuur) richt zich op het ontwikkelen, onderhouden en verspreiden van kennis en ervaringen op het gebied van nieuwe digitale infrastructuren die door geregistreerde digitaalkundige architecten zijn ontworpen. Dit kenniscentrum bevat onder andere een veilige (AI-) toegang tot case- en leermaterialen, een eigen Wikipedia en kennisdatabank en dit alles gekoppeld aan ons hoogwaardige netwerk van professionals, projecten en startups.

Open innovatie mét de politiek, industrie, onderzoek en onderwijs
We prijzen de ontwikkeling en kracht van het meest waardevolle bedrijf van Europa: ASML. De leidende positie van ASML in EUV-lithografie is het resultaat van ‘open-closed-innovatie‘. Door intensieve samenwerking tussen eindklanten, chipfabrikanten, toeleveranciers, kennisinstellingen en ASML zelf, ondersteund door een overheid die waar nodig faciliteert en investeert, worden niet alleen de immense R&D-kosten en risico’s gedeeld, maar ook de opbrengsten van technologische vooruitgang. Dit kan ook met (complexe) fundamenteel nieuwe digitale infrastructuren, waarbij de digitaalkundig architect een belangrijke speler is.

In Brainport Eindhoven en op de High Tech Campus Eindhoven zien we dagelijks dat complexe maatschappelijke en technologische vraagstukken alleen oplosbaar zijn binnen sterke ecosystemen. Juist daar ontstaat de combinatie van organisatorische vernieuwing, technologische doorbraken en ondernemerschap die nodig is om internationaal concurrerend te blijven. Diezelfde principes zijn essentieel voor de ontwikkeling van nieuwe digitale infrastructuur. Open innovatie, kennisdeling en publiek-private samenwerking vormen daarbij geen keuze, maar een randvoorwaarde voor duurzaam succes. Daarom brengen wij partijen actief samen via kennissessies, workshops en hackathons, waar nieuwe ideeën, toepassingen en samenwerkingen ontstaan. ‘Open Innovatie DNA’ kun je niet kopiëren, maar moet je ontwikkelen. Daarmee zijn onze acties en ons onderscheidend vermogen ook duidelijk geworden.

Conclusie
De perfecte storm van AI, cyberdreigingen, digitale autonomie, duurzaamheidseisen en productiviteitstekorten vraagt om een fundamenteel andere digitale architectuur. De geregistreerde, onafhankelijke digitaalkundig architect is daarin de sleutelfiguur. De digitaalkundig architect:

  • kijkt vanuit een ander perspectief
  • bewaakt professionele onafhankelijkheid
  • weet hoe je een fundamentele verandering moet doorvoeren
  • denkt in ecosystemen en waardeketens in plaats van IT-silo’s
  • overziet samenhang tussen data, organisatie, technologie en beleid
  • is gesprekspartner van bestuur en beleid vóórdat keuzes zijn vastgelegd
  • werkt primair vanuit de mens en publieke waarden, niet aandeelhoudersbelang

Kennismaking en informatiebijeenkomsten 
We organiseren regelmatig informatiebijeenkomsten voor professionals die willen bijdragen aan het ontwerpen en realiseren van fundamenteel nieuwe digitale infrastructuren die beter bij de tijd passen.

Meld je aan voor een informatiebijeenkomst of plan een gesprek met de programmaleider: aanmeldformulier.

Webinar
Iedere 1e maandag van de maand 12:00 – 13:00
In een uurtje word je bijgepraat over de belangrijkste ontwikkelingen op het gebied van de ‘Digitaalkundig Architect’:

  • de wettelijke registratie van de digitaalkundig architect
  • kennissessies over dit onderwerp en onze ‘lobby’ in Den Haag
  • de post-master ‘Digital Design & Architecture’
  • het kenniscentrum ‘Nieuwe Digitale Infrastructuur’ (NIDIN)
  • initiatieven zoals ‘Open Innovatie’ en ‘Community of Practice’

Kennismakingsles
Bij voldoende aanmeldingen organiseren we een kennismakingsles, zodat je een beter beeld krijgt van het programma. In de ochtend hebben we een theorieles en in de middag organiseren we facultatief een mini ‘Idealized Design Hackathon’ om tot nieuwe inzichten te komen in hoe we samen met de digitaalkundig architect tot veilige, productieve en mensvriendelijke digitale infrastructuren kunnen komen.

Persoonlijk gesprek
(Online) gesprek met Paul Bessems – Program Lead en voorzitter van de Weconomics Foundation.

Direct naar:

tag dda-op-gen